Joseph Csaky

Joseph Csaky

Joseph Csaky

Of je 'Femme accroupie' nu en profil bekijkt, in het gezicht of op de rug, van alle kanten is het een beauty, dit beeldje van een gehurkte vrouw. Vandaag is het voor het eerst te zien in Museum Beelden aan Zee in Scheveningen. Het gipsen beeld (1922) komt uit de erfenis van fotograaf en tentoonstellingmaker Arno Hammacher (1927-2016). De zoon van de bekende kunstcriticus en museumdirecteur A. M. Hammacher schonk het museum zijn archief en kunstcollectie.

Het 17 centimeter hoge beeldje is gemaakt door de Hongaarse beeldhouwer Joseph Csaky (Szeged 1888- Parijs 1971). Na zijn dood raakte hij in de vergetelheid. Dat verdient hij niet, vinden ze in Beelden aan Zee.

Joseph Csaky studeerde korte tijd aan de kunstacademie van Boedapest, maar de traditionele opleiding stond hem tegen. Hij ging werken in het atelier van de fotograaf en schilder Laszlo Kimnach en in een keramiekfabriek. In 1908 vertrok hij naar Parijs, waar hij kennismaakte met Picasso en Braque, die toen hun eerste kubistische werken schilderden. Csaky ervoer het kubisme als een bevrijding. Zijn werk was nauw verwant met de geometrische abstractie van De Stijl.

In de Eerste Wereldoorlog vocht de beeldhouwer mee in het Franse leger, waardoor hij zijn Hongaarse nationaliteit verloor. In 1922 werd hij Frans staatsburger. Tijdens het interbellum behoorde Csaky tot de pioniers van de moderne beeldhouwkunst. Vanaf 1928 ging hij steeds figuratiever werken met het vrouwelijk lichaam als belangrijkste thema. Hoewel hij ook na de Tweede Wereldoorlog internationaal bleef exposeren, overleed hij in 1971 min of meer vergeten in Parijs.

Het Kröller-Müller Museum in Otterlo bezit een belangrijke collectie van Csaky's werk, in 1920 aangekocht door Hélène Kröller-Müller. De kunstcriticus - en latere directeur van dit museum - A.M. Hammacher schreef in 1932 een artikel over Csaky. Dankzij zijn nalatenschap, of beter gezegd die van zijn zoon Arno, wordt de maker van dit sierlijke beeldje nu uit de vergetelheid gehaald.

(Bron: de Lange, H. (2017, 5 september). Een beauty van een beeldje haalt maker Joseph Csaky uit de vergetelheid. Trouw.)